Dnia 21 lutego obchodzony jest na całym świecie Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego. Obchodom patronuje UNESCO – Komitet do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury ONZ. Rok temu rozpoczęto w tym dniu wspaniałą kampanię „Ojczysty – dodaj do ulubionych” – w tym roku - kolejną: „Język polski jest ą-ę!” Jej celem jest obrona znaków diakrytycznych i przeciwdziałanie nieużywaniu charakterystycznych polskich liter. Akcji patronuje Rada Języka Polskiego.
Badania wskazują, że 63 procent Polaków nie zawsze dba o poprawność swoich ustnych wypowiedzi. W przypadku wypowiedzi pisemnych odsetek ten wynosi ponad 50 procent. Polskie znaki padają ofiarą m. in. korespondencji elektronicznej, mimo że 64 proc. badanych uważa znaki diakrytyczne (ą, ę, ć, ł, ś, ó, ż, ź,) za najbardziej charakterystyczną cechę języka polskiego. Badania wskazują także, że troska o poprawność językową jest proporcjonalna do wieku.
Językoznawcy zwracają uwagę, że niedbałość w pisowni polskich znaków może stworzyć problemy w komunikacji – nie można przecież odróżnić wielu słów, jak np.: "łoś" i "los", czy "pączki" i "paczki". Aby to unaocznić, artyści wspierający kampanię przygotowali fragmenty piosenek, w których śpiewają teksty bez polskich znaków diakrytycznych. Każdy może spróbować – efekt jest zdumiewający.
"Praca na rzecz ochrony języka ojczystego to dla Polaków wielki, naturalny, obowiązek. Pamiętajmy, jak wiele ofiar w przeszłości kosztowała na przestrzeni dziejów obrona polszczyzny" powiedział Minister Kultury Bogdan Zdrojewski 20 lutego b.r., podczas tegorocznej Gali Języka Ojczystego.
Podczas Gali odbył się koncert piosenek do tekstów Juliana Tuwima. W ten sposób organizatorzy uczcili Rok Juliana Tuwima, obchodzony właśnie w związku z przypadającymi w tym roku dwiema rocznicami – 100. Rocznicą debiutu poety i 60. rocznicą jego śmierci.
Zainaugurowana w 2012 r. kampania społeczno-edukacyjna Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego „Ojczysty - dodaj do ulubionych" miała za zadanie promować język polski oraz przypomnieć Polakom, jak bardzo jest on istotny dla poczucia tożsamości narodowej. W ramach kampanii wyemitowano spoty w radio i telewizji, zorganizowano debaty o języku, konkursy, koncerty, „Ogólnopolskie dyktando" oraz „Rymoliryktando". W tym roku na promocję naszego języka Ministerstwo Kultury przekaże 2,5 mln zł.
Książki dla nauki języków ojczystych
– tak brzmi przewodnia myśl tegorocznych obchodów Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego. W ten sposób UNESCO chce podkreślić wielkie znaczenie zapisywania języka dla jego przetrwania i popularyzacji - w książkach, ale też w mediach elektronicznych. Wiele zagrożonych języków nie ma swojej literatury, dlatego wielu językoznawców i etnografów angażuje się w prace nad wynalezieniem sposobu zapisywania języków niektórych południowoamerykańskich czy azjatyckich plemion.
Ochrona języka sprzyja także ochronie dziedzictwa kulturowego – materialnego i niematerialnego. Służy nie tylko ochronie różnorodności językowej i edukacji, ale również utrwalaniu potrzeby globalnej solidarności opartej na zrozumieniu, tolerancji i dialogu.
W1996 roku UNESCO opracowało pierwszą wersję Atlasu Języków Zagrożonych, w którym znalazły się informacje na temat 3000 języków. Od tamtego czasu publikacja ta jest co jakiś czas aktualizowana. Najbardziej zagrożone zanikiem są obecnie języki Aborygenów, języki afrykańskie, dialekty indiańskie i część języków indyjskich plemion, m.in. z Andamanów. W kontekście Polski mówi się o ośmiu językach: białoruskim, jidisz, kaszubskim, poleskim, romskim, rusińskim, wiliamowickim (pochodzący od wschodnioniemieckiego, którym mówi obecnie około 70 starszych mieszkańców miasteczka Wiliamowice koło Bielska Białej), a także słowiński, który jest już uważany za wymarły (od lat 60’ XX wieku).
Krzepiące są przypadki uratowania zagrożonego języka – jednym z przykładów jest język Walijski, którym – dzięki wprowadzeniu dwujęzycznej edukacji w walijskich szkołach – wiele dzieci mówi dziś lepiej niż ich rodzice. Sukcesem zakończyły się starania przywrócenia do życia języka hebrajskiego, który od stuleci pozostawał martwy i którego używano tylko podczas żydowskich obrzędów liturgicznych. W życiu codziennym Żydzi posługiwali się innymi językami, początkowo aramejskim, później w diasporze głównie jidysz (germański), ladino (romański) bądź arabskim. Pod koniec XIX w., dzięki staraniom m.in. Eliezera ben Jehudy, okrzykniętego "wskrzesicielem hebrajszczyzny", powstała nowoczesna wersja języka hebrajskiego, który od chwili powstania państwa Izrael w 1948 roku jest oficjalnie językiem urzędowym tego kraju. Obecnie posługuje się nim ok. 5,1 mln ludzi.
Polszczyzna jest jednym z 25 największych języków na świecie – posługuje się nią ponad 40 milionów ludzi w Polsce i poza jej granicami. To między innymi za sprawą wspólnego języka ludzie, którzy żyją w różnych częściach świata, należą do różnych środowisk czy pokoleń – czują, że należą do jednej wspólnoty. Język, choć wewnętrznie bardzo zróżnicowany, gromadzi wspólne doświadczenia i systemy wartości Polaków – jest symbolicznym przewodnikiem po polskiej kulturze. Język jest czymś w rodzaju okularów, przez które patrzymy na świat – wpływa na nasz sposób postrzegania rzeczywistości, porządkuje ją, nazywa i ocenia jej elementy. Jest częścią każdego z nas – mówimy nim niemal od urodzenia, w nim myślimy, śnimy, kłócimy się i wyrażamy miłość.
Od roku 21 lutego rusza nowa kampania społeczna: Język polski jest ą-ę.
Barbara Bilszta
Źródła: Unesco.pl, Gazeta.pl, Interia.pl, Wikipedia.org, Jezykojczysty.pl
'